ظروف لعابی از پر مصرف ترین ظروف در بازار مصرف هستند. این ظروف در انواع مختلفی با طرح ها و شکل های گوناگونی عرضه می شوند که هر کدام کارایی خاصی دارند.ظروف لعابی زیبا و شکیل هستند و توانسته اند سلیقه های مختلف را به خود جلب کنند. از نوعروسان جوان گرفته تا خانم های مسن تر همگی تعدادی ظروف سفالی را در آشپزخانه ها دارند. اما لعاب چه چیزی است؟

لعاب ها ترکیباتی از مواد آلی و معدنی هستند که بر روی سطوح فلزی شیشه ای و یا سرامیک پوشش داده می شوند. پوشش دهی لعاب به گونه ای است که خلل و فرج اشیا را به طور کامل پر کرده و حالتی شیشه ای به سطح زیرین می دهد.
علت دقیق شیشه ای بودن لعاب به درستی مشخص نیست در واقع این پوشش شبیه شیشه است و خود شیشه نیست. از لحاظ علمی و علم مهندسی مواد، شیشه ماده ای است که در ترکیب خود SIO2 دارد. این در حالی است که این ترکیب در لعاب به هیچ عنوان وجود ندارد. از این رو لعاب را نمی توان نوعی شیشه نامید بلکه می توان گفت که لعاب بافتی شبیه شیشه ایجاد می کند.

لعاب
ظروف لعابی

لعاب چیست؟
معمولا لعاب سرامیک از ترکیباتی همچون کوارتز، فلدسپات و اکسید فلزاتی نظیر سرب تشکیل می شود. این ترکیبات هر کدام بافت و درشتی متفاوتی دارند که پس از آسیاب کردن یک دست می شوند. مواد تشکیل دهنده لعاب را ابتدا آسیاب کرده و سپس به صورت خمیری نرم و رقیق تهیه می کنند.
سرامیک تولید شده به هر طرح و شکلی باشد باید قبل از ورود به کوره و پخت نهایی لعاب داده شود. ظروف لعابی قبل از ورود به کوره به طور کامل با این خمیر پوشش داده می شوند. به این ترتیب که خمیر بسیار رقیقی از ترکیب لعاب در محفظه بزرگی وجود دارد که ظروف سرامیک را در آن غوطه ور می کنند. پس از غوطه وری کامل در زمان مشخص، سرامیک از محفظه خارج شده و برای خشک شده در دمای معین وارد کوره می شود. درجه حرارت در این مرحله بسیار مهم است و باید از قبل روی درجه مناسبی تنظیم شود.

البته این پایان لعاب‌کاری نیست بلکه لعاب زیر کار است و در این مرحله روی سرامیک و یا چینی، طراحی های مورد نظر انجام می شود. این مرحله ای است که توسط هنرمندان نقاش و یا خطاط انجام می شود. نوشتن و نقاشی جلوه ای بی نظیر به سرامیک بی روح می بخشد.
پس از انجام طراحی روی ظرف، بار دیگر لعاب کاری انجام می شود. لعاب دوم نیز باید درون کوره به طور کامل خشک شود. در این صورت طراحی و خطاطی روی اشیا ماندگاری کامل پیدا کرده و بر ارزش کار افزوده می شود.
لعاب دوم موجب شیشه ای شدن و شفاف شدن رنگ روی ظرف شده و جلای خوبی به آن می بخشد. تفاوت های اندکی در ترکیبات اولیه لعاب وجود دارد که به این ترتیب لعاب های متفاوتی به دست می آید.

انواع ظروف لعابی
لعاب ظروف فلزی

انواع ظروف لعابی

ظروف لعابی فلزی : ظروف فلزی بسیار سریع دچار زنگ زدگی می شوند و برای جلوگیری از زنگ زدن ظروف فلزی، آن ها را با لعاب پوشش می دهند. مقاومت ظروف لعابی فلزی در برابر رطوبت بسیار بیشتر می شود ولی باید توجه داشته باشید که ظروف لعابی فلزی را نباید تحت گرما و یا سرمای زیاد قرار داد زیرا امکان ترک خوردن و آسیب دیدن لعاب وجود دارد. ضربه ها نیز می توانند به لعاب صدمه بزنند. نوعی ظروف لعابی فلزی به رنگ زرد کم رنگ که در چند سال پیش بیشتر دیده می شد و در اکثر آشپزخانه های قدیمی وجود داشت بهترین نوع ظروف لعابی فلزی هستند.

ظروف لعابی سرامیک : پایه این ظروف سرامیک، سفال و پودر چینی است. لعاب سرامیک به منظور ماندگاری و جلای بیشتر استفاده می شود. این لعاب به صورت خمیر رقیق و کاملا یکنواختی است که می تواند سوراخ های ریز روی سرامیک را پوشش دهد. ظروف لعاب داده شده دارای ارزش بیشتری می شوند و خریداران بهتری هم دارند. در صورتی که از لعاب مناسب برای این ظروف استفاده شود هیچ مشکلی از نظر دما و پخت و پز نخواهند داشت.

انواع لعاب روی ظروف لعابی
لعاب بی رنگ
ترکیبی از کلسیم، سیلیس و خاک چینی سفید که به خوبی آسیاب و نرم شده باشد می تواند لعاب بی رنگ را ایجاد کند. این لعاب اغلب به منظور پوشش دهی سطوح چینی به کار می رود. لعاب بی رنگ از خود رنگ مشخصی ندارد و تنها شفافیت، براق بودن و دوام چینی را بیشتر می کند در نتیجه کار نهایی از لحاظ قیمتی بیشتر خواهد شد.
لعاب رنگی
لعاب های رنگی در چند رنگ متفاوت وجود دارند که از نظر ترکیب متفاوت هستند.وجود اکسید مس در خمیر لعاب، رنگی آبی به ظروف لعابی می دهد. افزودن اکسید آهن در خمیر لعاب رنگی سبز به آن می بخشد. افزودن کرومات سرب می تواند رنگ زرد و کاسیوس رنگ ارغوانی را ایجاد کند. لعاب رنگی بر روی ظروف لعابی از جنس سفال بیشتر انجام می شود.
لعاب کدر
این لعاب از ترکیب SnO2 , PbO , SiO2 , Pb3O۴، نمک و کربنات سدیم به دست می آید. این ترکیب به صورت پودر شده و رقیق برای پوشش دهی ظروف چینی بدلی استفاده می شود.

لعاب کدر
کلیه حقوق سایت متعلق به آموزشگاه سفالگری تصویرگران پویا اندیش می باشد